Την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026 στις 19:00, έγινε η επίσημη παρουσίαση της νέας μετάφρασης του κλασικού ιστορικού έργου του Π. Γ. Βατικιώτη «Ιστορία της Νεότερης Αιγύπτου: Από τον Μοχάμμεντ Άλι ώς τον Μουμπάρακ».
Η εκδήλωση έλαβε χώρα στο βιβλιοπωλείο των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης στην Αθήνα (Ιπποκράτους 10-12).
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, αναλύθηκαν οι κεντρικοί άξονες του βιβλίου, το οποίο εξετάζει την κοινωνική, πολιτική και οικονομική εξέλιξη της σύγχρονης Αιγύπτου από τις αρχές του 19ου αιώνα έως τη δεκαετία του 1990.
Οι ομιλητές της εκδήλωσης ήταν:
Άγγελος Νταλαχάνης: Διευθυντής Νεότερων και Σύγχρονων Σπουδών της Γαλλικής Σχολής Αθηνών
Μανώλης Μαραγκούλης, διδάκτορας νεοελληνικής φιλολογίας Πανεπιστημίου Κύπρου
Ελένη Κονδύλη: Ομότιμη καθηγήτρια Αραβολογίας του ΕΚΠΑ.
Κωστούλα Σκλαβενίτη: Επιμελήτρια εκδόσεων και η μεταφράστρια του συγκεκριμένου βιβλίου, η οποία ανέλαβε και τον συντονισμό της συζήτησης.
Την λογοτεχνική βραδιά τίμησαν εκ μέρους της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας κ. Δημήτριος Κάβουρας, ο Υπέυθυνος Έκδοσης του ” Νέου Φωτός” και δημοσιογράφος κ. Νικόλαος Μεγγρέλης, ο Αιγυπτιώτης πρώην διευθυντής της Εφημερίδας Συντακτών κ. Νικόλαος Βουλέλης, ο δημιουργικός ακτιβιστής καλλιτέχνης κ. Ηλίας Πίτσικας, η Δρ. Μανάλ Άλι, Διευθύντρια του Αιγυπτιακού Μορφωτικού Κέντρου Αθηνών και φίλοι των γραμμάτων, των τεχνών και της επιστήμης.
Ο Παναγιώτης Βατικιώτης υπήρξε μια εμβληματική προσωπικότητα των Μεσανατολικών Σπουδών, η οποία γεφύρωσε με μοναδικό τρόπο τον ελληνικό κοσμοπολιτισμό με τη δυτική ακαδημαϊκή αυστηρότητα. Μεγαλώνοντας σε μια πολυπολιτισμική Παλαιστίνη και αναλύοντας επί δεκαετίες τις πολιτικές δυναμικές του αραβικού κόσμου από την έδρα του στο Λονδίνο, κατάφερε να προσφέρει αναλύσεις που διακρίνονταν για τη βαθιά ιστορική τους γνώση και την απουσία προκαταλήψεων. Το έργο του, που εκτείνεται από την ιστορία της σύγχρονης Αιγύπτου μέχρι την πολιτική βιογραφία του Ιωάννη Μεταξά, παραμένει μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς για την κατανόηση της εξουσίας, του εθνικισμού και των γεωπολιτικών ισορροπιών
*******
Το κλασικό αυτό έργο του Π.Γ. Βατικιώτη πρωτοδημοσιεύτηκε το 1969 και γνώρισε τρεις επανεκδόσεις (1980, 1985 και 1991). Η διεισδυτική και εύχρηστη αυτή εισαγωγή στην εξέλιξη της Αιγύπτου και στην ανάπτυξη της αιγυπτιακής κοινωνίας από το 1800 έως τη δεκαετία του 1990 δεν απευθύνεται μόνο σε όσους και όσες ασχολούνται με την ιστορία του αραβικού/αιγυπτιακού πολιτισμού αλλά και στη μέση αναγνώστρια και τον μέσο αναγνώστη, προσφέροντάς τους μια γενική και ουσιαστική επισκόπηση των κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών επιτευγμάτων της χώρας του Νείλου.
Η αφήγηση παρακολουθεί τρεις μείζονες θεματικούς άξονες. Ο πρώτος είναι η συνέχεια της αιγυπτιακής κοινωνίας από την αρχαιότητα ίσαμε τις μέρες μας, η οποία οφείλεται εντέλει στην αλληλεπίδραση μεταξύ φυσικού και ανθρώπινου περιβάλλοντος. Ο δεύτερος αφορά τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες αυτή η συνέχεια —με τις επιρροές και τις τροποποιήσεις που επέφεραν το ισλάμ και η αραβική γλώσσα— διαμόρφωσε τις συλλογικές και ατομικές πεποιθήσεις του αιγυπτιακού λαού, την κοσμοθεωρία του, τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και με τους ηγέτες τους. Ο τρίτος άξονας αναφέρεται στη συνάντηση, τον 19ο και τον 20ό αιώνα, της Αιγύπτου με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Το βιβλίο αυτό μας δίνει την ευκαιρία να δούμε έναν κοντινό μας τόπο, την κοιτίδα ενός από τους αρχαιότερους πολιτισμούς, μέσα από την ιστορία των γηγενών· να εξοικειωθούμε με τα γενικά χαρακτηριστικά της χώρας και των ανθρώπων, των πολύπαθων φελάχων και των ταγών της· να παρακολουθήσουμε την πολυκύμαντη πορεία τους από τη ναπολεόντεια εκστρατεία, τη βρετανική κατοχή, την επιβολή του Προτεκτοράτου και την κήρυξη της ανεξαρτησίας μέχρι το πραξικόπημα των Ελεύθερων Αξιωματικών και την ηγετική θέση που διεκδίκησαν στον αραβικό κόσμο.
Τα τέσσερα αδέλφια Βατικιώτη. Καθιστός ο Γιάννης Βατικιώτης και όρθιοι (από αριστερά) η Άρτεμις, ο Παναγιώτης και η Ζωή Βατικιώτη (περίπου 1953/54) (από το οικογενειακό φωτογραφικό αρχείο του Α.Γ.Κ. Σαββίδη).
Ο Παναγιώτης Γερασίμου Βατικιώτης (1928–1997) ήταν Ελληνοαμερικανός ισλαμολόγος, καθηγητής στη Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου από το 1965 έως το 1989. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου (1944–1948) και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins. Εξαιρετικός γνώστης της αραβικής γλώσσας και των διαλέκτων της, έζησε πολλά χρόνια στην Παλαιστίνη και την Αίγυπτο, ενώ δίδαξε ισλαμική ιστορία και πολιτικές επιστήμες σε εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα της Ευρώπης, της Αμερικής και της Μέσης Ανατολής. Πέρα από την Ιστορία της Νεότερης Αιγύπτου, μερικές σημαντικές μονογραφίες του είναι οι εξής: The Egyptian Army in Politics: Pattern for New Nations? (1961), Conflict in the Middle East (1971), The Middle East: From the End of Empire to the End of the Cold War (1975), Nasser and his Generation (1978). Το τελευταίο του έργο Popular Autocracy in Greece, 1936–41: A Political Biography of General Ioannis Metaxas (1998) κυκλοφόρησε περίπου δύο εβδομάδες μετά τον θάνατό του και έχει μεταφραστεί στα ελληνικά με τον τίτλο Μια πολιτική βιογραφία του Ιωάννη Μεταξά. Φιλολαϊκή απολυταρχία στην Ελλάδα, 1936–1941 (2005). Προς τιμήν του εκδόθηκε το 1993 ο αφιερωματικός τόμος Contemporary Egypt: Through Egyptian Eyes. Essays in Honour of Professor P.J. Vatikiotis.
