Ο καλλιτέχνης Μπάμπης Κουλούρας με τον αγαπητό φίλο του και Ευεργέτη του Ελληνισμού Αθανάσιο Μαρτίνο
***
Του Μπάμπη Κουλούρα
Μία σπουδαία ιστορική λεπτομέρεια ανέδειξε ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Σύρου και ιδρυτής της ομάδας Κωνσταντίνος Καβάφης, Μπάμπης Κουλούρας. Όπως διαπίστωσε με την αρωγή του Δημήτρη Βαρθαλίτη, ο πατέρας του μεγάλου αλεξανδρινού ποιητή, Πέτρος Καβάφης, μετά τη φυγή του από την Κωνσταντινούπολη το 1827 έφτασε στην Ερμούπολη, δηλαδή μόλις ένα χρόνο μετά την ονοματοδοσία της πόλης, και έζησε για μερικά χρόνια προτού φύγει και πάλι. Έπειτα από δύο δεκαετίες επανήλθε για να γραφτεί στα δημοτολόγια της Ερμούπολης καθώς δινόταν αυτή η δυνατότητα με νόμο του βασιλέως Όθωνος.
Αναφερόμενος στα παραπάνω ο κ. Κουλούρας σημείωσε: «Μετά από 20 χρόνια που ταξιδεύουμε με τον Καβάφη σε όλο τον κόσμο ανακαλύψαμε ότι αυτός ο άνθρωπος που αγαπάμε και είναι ο αγαπημένος των ποιητών του κόσμου, ο ποιητής των μελλουσών γενεών, ανακαλύψαμε ότι είναι συντοπίτης μας. Ζήτησα από το Βαρθαλίτη που βγάζει τα Συριανά Γράμματα να βρει κάποιο στοιχείο, είχα ακούσει ότι κάτι συμβαίνει και πήγε στα ΓΑΚ και ανακάλυψε αυτή τη μελέτη του Ασπιώτη, που είναι από το 2003 γραμμένη και έχει ντοκουμέντα, που αναφέρουν ότι ο (σ.σ. ο Πέτρος) Καβάφης ήρθε από την Κωνσταντινούπολη κυνηγημένος, βρήκε καταφύγιο εδώ, όπως πολλοί κωνσταντινουπολίτες, μικρασιάτες κλπ, και έζησε τρία τέσσερα χρόνια εδώ.»
Απαντώντας στο ερώτημα αν συναντάμε αναφορές στη Σύρο ή την Ερμούπολη στο έργο του ποιητή, ο κ. Κουλούρας αναφέρει: «Όταν πέθανε ο Πέτρος Καβάφης ο ποιητής ήταν 7 ετών, δεν έχει αναμνήσεις από τον πατέρα του, δεν αναφέρει καθόλου τη Σύρο, όμως τα ντοκουμέντα αυτά αποδεικνύουν τη σχέση.»
Σχετικά με τη μελέτη του Δημήτρη Δασκαλόπουλου και της Μαρίας Στασινοπούλου «ο βίος και το έργο του Κ.Π. Καβάφη» τονίζει: «Λαθεμένα αναφέρεται ότι ο Καβάφης έζησε από το 1827 μέχρι το 1847. Έζησε 3-4 χρόνια και μετά έφυγε και μαθαίνοντας ότι έχει βγάλει ο Όθωνας ένα φιρμάνι, που έδινε το δικαίωμα σε αυτούς που έχουν ζήσει στην Ελλάδα πολλά χρόνια να επιστρέψουν και να πολιτογραφηθούν Έλληνες. Για αυτό επιστρέφει στη Σύρο το 1847 και γράφεται στο δημοτολόγιο. Έγινε Συριανός δημότης και Έλληνας πολίτης.» και συνεχίζοντας αναφέρει συγκινημένος:«Τον λατρεύουμε απέξω και τραγουδιστά αλλά τώρα πια η συγκίνηση είναι ακόμα πιο μεγάλη και η περηφάνια είναι πιο μεγάλη, γιατί αν δεν ερχόταν στη Σύρο ο πατέρας του ο ρους της ιστορίας θα άλλαζε και δεν θα είχαμε τον Καβάφη τον ποιητή.»
Σχετικά με το πως θα πρέπει να χειριστούμε ως τόπος αυτή τη σχέση αναφέρει: «Η Σύρος θα πρέπει να αξιοποιήσει αυτή την είδηση.[…]Στα πλαίσια των 200 χρόνων της Ερμούπολης θα ανεβάσουμε μία παράσταση την οποία θα προλογίσει ο Δημήτρης Βαρθαλίτης και θα αναφέρει και τα νέα ντοκουμέντα που υπάρχουν.»
Με αφορμή τη σχέση του Καβάφη με την Ερμούπολη επισκεφθήκαμε το παράρτημα των Γενικών Αρχείων του Κράτους στη Σύρο, όπου με τη βοήθεια και την καθοδήγηση της κ. Αγγελικής Κατρισιώση βρήκαμε την εγγραφή του πατέρα του Κωνσταντίνου Καβάφη στο δημοτολόγιο της Ερμούπολης. Μάλιστα η κ. Κατρισιώση μας έδωσε κάποια στοιχεία για το ιστορικό πλαίσιο. Αναφερόμενη στο νόμο του Όθωνα σημείωσε: «Ήθελε να χωρίσει την επικράτεια σε νομούς και σε δήμους και έπρεπε να ξέρει ποιοι ήταν οι άνθρωποι που κατοικούσαν στον κάθε δήμο, οπότε έβγαλε ένα διάταγμα που έλεγε ότι όλοι οι πολίτες θα πρέπει να εγγραφούν με αίτησή τους στο δήμο που κατοικούν.» και συνεχίζοντας προσέθεσε «Αυτοί που δεν γραφτήκαν στα αρχεία του Δήμου για οποιοδήποτε λόγο δεν φαινόντουσαν ως Έλληνες πολίτες, δεν μπορούσε να αποδειχθεί από κάπου ότι είχαν την ελληνική υπηκοότητα. Στη συνέχεια ο Όθωνας έβγαλε κι άλλο νόμο που έλεγε ότι όσοι μένουν στο εξωτερικό Έλληνες μπορούν να έρθουν και να γραφτούν και αυτοί σε Δήμο της Ελλάδας,όμως σε Δήμο με τον οποίο να έχουν κάποια σχέση.»
Μάλιστα ανοίγοντας το βιβλίο με τις πρωτότυπες εγγραφές στα δημοτολόγια διαπιστώσαμε ότι την αίτηση του Πέτρου Καβάφη συνόδευε βεβαίωση τριών μαρτύρων Ερμουπολιτών, οι οποίοι βεβαίωναν ότι ο πατέρας του Ποιητή είχε ζήσει κατά το παρελθόν στην Ερμούπολη. Οι τρεις που υπέγραφαν ήταν ο έμπορος Στέργιος Κοντός, ο Αλέξανδρος Ξηραδάκης, ο Μ. Σάββας.
Η “Ομάδα Κ. Καβάφη” τραγουδά την ποίηση Κ. Καβάφη στην Αμερική
