Η νέα «βιτρίνα» της Διονυσίου Αρεοπαγίτου

Το βιβλίο του Ευριπίδη Βαρδαξόγλου στον ΣΑΕ
March 28, 2026
Εμφάνιση όλων

Η νέα «βιτρίνα» της Διονυσίου Αρεοπαγίτου

Φωτορεαλιστική απεικόνιση της αφετηρίας του πεζοδρόμου της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Διακρίνεται το γλυπτό-παγκάκι του Κ. Π. Καβάφη, το οποίο θα «υποδέχεται» τους διαβάτες στη συμβολή με τη λεωφόρο Αμαλίας.

Οι παρεμβάσεις που δίνουν πνοή στην είσοδο του πιο διάσημου πεζοδρόμου για κατοίκους και τουρίστες στην Αθήνα

Μέσα στον επόμενο μήνα θα εγκαινιαστεί η ανάπλαση του σημείου όπου ο πεζόδρομος της Διονυσίου Αρεοπαγίτου συναντάει τη λεωφόρο Αμαλίας και θα φέρει την υπογραφή (οικονομοτεχνική αλλά και αισθητική) του Ιδρύματος Ωνάση. Ανάμεσα στις παρεμβάσεις ξεχωρίζει το μπρούντζινο γλυπτό-παγκάκι του Κ. Π. Καβάφη, που σχεδιάζεται να τοποθετηθεί τις επόμενες ημέρες ανάμεσα στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και στην Onassis Mandra (έτσι «βαφτίστηκε» από τους δωρητές η πλήρως αποκατεστημένη υπαίθρια θεατρική σκηνή του 1909), λίγα μέτρα μακριά από το νέο κτίριο του Αρχείου Καβάφη επί της οδού Φρυνίχου. Παράλληλα, θα αποκαλυφθεί ο νέος, εμπλουτισμένος κηποτεχνικά περιβάλλων χώρος της μαρμάρινης προτομής της Μελίνας Μερκούρη.

Σημείο αναφοράς

Συγκροτείται, δηλαδή, ένα νέο σημείο αναφοράς στην πιο δημοφιλή σε Αθηναίους και επισκέπτες περιπατητική διαδρομή και, μάλιστα, στην άτυπη «είσοδό» της, εκεί όπου αποβιβάζονται καθημερινά χιλιάδες τουρίστες από λεωφορεία και πούλμαν με κατεύθυνση τον Ιερό Βράχο και το Μουσείο της Ακρόπολης. Το «κερασάκι στην τούρτα» των παρεμβάσεων του Ιδρύματος Ωνάση με ιδίους πόρους σε μία περιοχή όπου στεγάζονται διαφορετικές δικές του υποδομές πολιτισμού θα είναι ο νέος φωτισμός της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου με βάση μελέτη της Ελευθερίας Ντεκώ και με τη συνεργασία του Δήμου Αθηναίων. Είναι η δεύτερη φορά που το Ιδρυμα Ωνάση συνεργάζεται με τη διακεκριμένη Ελληνίδα σχεδιάστρια φωτισμών μετά την ανάθεση του φωτισμού της Ακρόπολης το 2020.

Ενα μπρούντζινο γλυπτό-παγκάκι του Κ. Π. Καβάφη θα δεσπόζει στην αρχή του πεζοδρόμου της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, στο πλαίσιο μιας μίνι ανάπλασης που φέρει την υπογραφή του Ιδρύματος Ωνάση και περιλαμβάνει την περιοχή ανάμεσα στην προτομή της Μελίνας Μερκούρη και στις παρυφές της «Μάντρας», της αποκατεστημένης υπαίθριας θεατρικής σκηνής του 1909. 

Μέσα στον επόμενο μήνα θα εγκαινιαστεί η ανάπλαση του σημείου όπου ο πεζόδρομος της Διονυσίου Αρεοπαγίτου συναντάει τη λεωφόρο Αμαλίας και θα φέρει την υπογραφή (οικονομοτεχνική αλλά και αισθητική) του Ιδρύματος Ωνάση. Ανάμεσα στις παρεμβάσεις ξεχωρίζει το μπρούντζινο γλυπτό-παγκάκι του Κ. Π. Καβάφη, που σχεδιάζεται να τοποθετηθεί τις επόμενες ημέρες ανάμεσα στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και στην Onassis Mandra (έτσι «βαφτίστηκε» από τους δωρητές η πλήρως αποκατεστημένη υπαίθρια θεατρική σκηνή του 1909), λίγα μέτρα μακριά από το νέο κτίριο του Αρχείου Καβάφη επί της οδού Φρυνίχου. Παράλληλα, θα αποκαλυφθεί ο νέος, εμπλουτισμένος κηποτεχνικά περιβάλλων χώρος της μαρμάρινης προτομής της Μελίνας Μερκούρη.

Σημείο αναφοράς

Συγκροτείται, δηλαδή, ένα νέο σημείο αναφοράς στην πιο δημοφιλή σε Αθηναίους και επισκέπτες περιπατητική διαδρομή και, μάλιστα, στην άτυπη «είσοδό» της, εκεί όπου αποβιβάζονται καθημερινά χιλιάδες τουρίστες από λεωφορεία και πούλμαν με κατεύθυνση τον Ιερό Βράχο και το Μουσείο της Ακρόπολης. Το «κερασάκι στην τούρτα» των παρεμβάσεων του Ιδρύματος Ωνάση με ιδίους πόρους σε μία περιοχή όπου στεγάζονται διαφορετικές δικές του υποδομές πολιτισμού θα είναι ο νέος φωτισμός της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου με βάση μελέτη της Ελευθερίας Ντεκώ και με τη συνεργασία του Δήμου Αθηναίων. Είναι η δεύτερη φορά που το Ιδρυμα Ωνάση συνεργάζεται με τη διακεκριμένη Ελληνίδα σχεδιάστρια φωτισμών μετά την ανάθεση του φωτισμού της Ακρόπολης το 2020.

Ταυτόχρονα, με το μπρούντζινο γλυπτό-παγκάκι του Κ. Π. Καβάφη δημιουργείται ένα σημείο ενδιαφέροντος, τιμώντας μια ευρωπαϊκή παράδοση, η οποία, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει το παγκάκι του Φερνάντο Πεσόα στη Λισσαβώνα, το μπρούντζινο άγαλμα του Τζέιμς Τζόις στην Τεργέστη, καθώς και αυτό του Χανς Κρίστιαν Αντερσεν στην Κοπεγχάγη.

Οπως μας εξηγεί εκ μέρους του Ιδρύματος Ωνάση ο project manager του έργου, Χρόνης Λιλλής, στόχος της αρχιτεκτονικής μελέτης που εκπόνησε ο ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ Γιώργος Παρμενίδης ήταν μια «ανοιχτή, προσιτή στον επισκέπτη εμπειρία που θα ενθαρρύνει τη στάση, την παρατήρηση και τον στοχασμό». Στην πραγματικότητα ενοποιείται αισθητικά η περιοχή από την προτομή της Μελίνας μέχρι την είσοδο της προπολεμικής Μάντρας, εκεί όπου έχει χωροθετηθεί το παγκάκι του Αλεξανδρινού ποιητή. Δύο κεκλιμένες επιφάνειες από μάρμαρο θα διευκολύνουν την πρόσβαση για άτομα περιορισμένης κινητικότητας, ενώ δημιουργούνται ισάριθμα καθιστικά προσανατολισμένα προς το γλυπτό.

Επίσης, ενισχύεται το πράσινο, αποκαθίστανται επιμέρους φθορές, αποθαρρύνεται η παράνομη στάθμευση, ενώ αναμένεται να πάρουμε μια πρώτη γεύση από τη φιλοσοφία της Ελευθερίας Ντεκώ για τον φωτισμό ολόκληρου του πεζοδρόμου. Σε αυτήν τη σημειακή παρέμβαση οι δύο υφιστάμενοι ιστοί θα απομακρυνθούν για να πάρουν τη θέση τους τέσσερις νέοι και μικρότερα στοιχεία φωτισμού (σποτ κ.λπ.).

Η νέα «βιτρίνα» της Διονυσίου Αρεοπαγίτου-2
Οι εργασίες για την ανάπλαση της Διονυσίου Αρεοπαγίτου βρίσκονται σε εξέλιξη. Επάνω, η αρχιτεκτονική διαμόρφωση του χώρου μπροστά από την προπολεμική «Μάντρα», με ράμπα για άτομα με κινητικά προβλήματα και δύο καθιστικά. Κάτω, η αποκατεστημένη μαρμάρινη προτομή της Μελίνας Μερκούρη, που θα διαθέτει και ανανεωμένο περιβάλλοντα χώρο με ενισχυμένες φυτεύσεις.

Η νέα «βιτρίνα» της Διονυσίου Αρεοπαγίτου-3

Η εφαρμογή της συνολικής μελέτης στην υπόλοιπη Διονυσίου Αρεοπαγίτου καθώς και στην Αποστόλου Παύλου υπολογίζεται να ξεκινήσει τον ερχόμενο μήνα, με την ελπίδα οι σχετικές εργασίες να έχουν ολοκληρωθεί έως τις αρχές Ιουνίου έτσι ώστε να μη συμπέσουν με τον μεγάλο τουριστικό φόρτο της περιόδου αιχμής.

Οι αρχικές συνομιλίες μεταξύ του Ιδρύματος Ωνάση και του Δήμου Αθηναίων για τις παρεμβάσεις στην Αρεοπαγίτου είχαν ξεκινήσει κατά τη διάρκεια της θητείας του Κώστα Μπακογιάννη, στο πλαίσιο του προγράμματος «Υιοθέτησε την πόλη σου». Οπως είχε δηλώσει τον περασμένο Σεπτέμβριο ο πρόεδρος του Ιδρύματος Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, ο βασικός στόχος μιας σειράς ήπιων παρεμβάσεων σε συνοικίες, παιδικές χαρές, μνημεία και κτίρια της πόλης παραμένει η δημιουργία ενός άτυπου δικτύου που να ενώνει τις γειτονιές της Αθήνας, ενθαρρύνοντας τους κατοίκους να ανακαλύψουν ξανά την πόλη τους και να ανασυνθέσουν το ζωντανό αφήγημα που διαμορφώνεται καθημερινά από τους ίδιους.

Η «Μάντρα»

Σε αυτό το νέο σκηνικό που διαμορφώνεται στην αρχή της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, μοναδικό ερώτημα παραμένει η μελλοντική χρήση της «Μάντρας», καθώς οι εργασίες αποκατάστασης έχουν ολοκληρωθεί χωρίς οι ιθύνοντες του Ιδρύματος να δείχνουν ιδιαίτερη βιασύνη ως προς την ταυτότητα του χώρου. Πρόκειται για ένα σπάνιο, σωζόμενο δείγμα αρχιτεκτονικής θεάτρου ανοιχτού χώρου της Μπελ Επόκ στην Αθήνα, μια υπαίθρια θεατρική σκηνή του 1909 που ανήκει στην τυπολογία του θεάτρου – μάντρας: ενός υπαίθριου θεάτρου με υποτυπώδη διαμόρφωση πλατείας και ιταλίζουσα σκηνή. Στην ιστορία της πόλης ο χώρος έχει καταγραφεί ως «Αθηναϊκόν», «Θέατρο της Πύλης Αδριανού», αλλά και ως «Γερμανικό» από τις γερμανικές οπερέτες που είχαν την τιμητική τους στην Αθήνα του Μεσοπολέμου.

Πηγή: Καθημερινή – Δημήτρης Ρηγόπουλος