Γιούλη Τσακάλου / δημοσιογράφος / βιβλιοκριτικός/ συγγραφέας

Ελεύθερος τύπος

***

Με αφορμή, το μήνυμα που απέστειλε ο αγαπημένος μας καθηγητής, ο Μάρκος Ραμός, καθώς και το κείμενο που διάβασα προ ολίγων ημερών του φίλου δημοσιογράφου και συγγραφέα Γρηγόρη Χαλιακόπουλου, ένιωσα την ανάγκη να αφήσω κι εγώ λίγες μνήμες, ψιθύρους της νιότης που αντηχούν ακόμη μέσα μου.
Σκέψεις που με ταξίδεψαν πίσω στα θρανία, στο κουδούνι, στα γέλια και στα διαλείμματα· στις αθώες αγωνίες των εξετάσεων και στις πρώτες στιγμές που η γνώση έγινε φως, και η ζωή παιχνίδι που περιμέναμε να ανακαλύψουμε.

—

Υπάρχουν άνθρωποι που μπαίνουν στη ζωή μας σαν φως σε σκοτεινό δωμάτιο. Και υπήρξε ένας τέτοιος άνθρωπος για μένα, στα θρανία του Αβερωφείου, του αγαπημένου μου σχολείου. Ο καθηγητής Φυσικής, ο Μάρκος Ραμός, δεν δίδασκε μόνο πειράματα και τύπους. Δίδασκε πάθος. Δίδασκε να κοιτάς τον κόσμο με περιέργεια, να αναρωτιέσαι, να μη δέχεσαι τα πράγματα όπως είναι αλλά να ψάχνεις το γιατί τους.

Η φυσική ποτέ δεν ήταν το φόρτε μου. Ήταν, ας το πούμε ευγενικά, ένας εφιάλτης. Κάθε τύπος, κάθε θεωρία, με έκανε να νιώθω ότι το στήθος μου βαραίνει. Κι όμως, αυτός ο άνθρωπος κατάφερε να μετατρέψει το άγχος σε περιέργεια, την αμηχανία σε χαμόγελο. Με χιούμορ και υπομονή έκανε το κάθε πείραμα κατανοητό, σα να ανοίγουμε ένα μυστικό κουτί γνώσης. Δεν ήταν μόνο δάσκαλος· ήταν οδηγός που μας έδειχνε ότι η μάθηση δεν χρειάζεται φόβο, αλλά χαρά.

Θυμάμαι το πρώτο μας μάθημα μαζί του. Ο ήλιος έπεφτε πλαγίως στην αίθουσα και το φως έπαιζε πάνω στα θρανία και στα χαρτιά μας. Είχαμε αγωνία δυο μέτρα άνθρωπος μόνο δέος μας  προκαλούσε.. Εκείνος μπήκε σαν καταιγίδα γνώσης και ηρεμίας ταυτόχρονα. Κάθε του λέξη είχε βάρος, κάθε κίνηση σήμαινε κάτι περισσότερο από το μάθημα. Ηταν μια παρουσία που σε έκανε να θέλεις να γίνεις καλύτερος, όχι μόνο στη φυσική, αλλά στη ζωή.

Τα διαλείμματα ήταν μικρές νότες ελευθερίας. Οι φωνές μας, τα γέλια, ο Μοχάμεντ να χτυπά το καμπανάκι, εμείς να τρέχουμε σαν πουλιά στον προαύλιο χώρο. Και εκείνος πάντα εκεί, χαμογελαστός, να μας υπενθυμίζει: «Να προσέχετε τις λεπτομέρειες, γιατί εκεί κρύβεται η αλήθεια». Και δεν εννοούσε μόνο τις μετρήσεις· εννοούσε τη ζωή.

Κι όμως, όσο σοβαρός και αυστηρός κι αν γινόταν μέσα στην τάξη, υπήρχε πάντα ένα παιχνίδι, ένα αστείο, ένα βλέμμα που έλεγε: «Είμαι εδώ μαζί σας». Κι αυτό το βλέμμα έκανε τα δύσκολα κεφάλαια, της Φυσικής που έμοιαζαν με γρίφους, να γίνονται περιπέτεια, σαν ένα ταξίδι στον κόσμο που μας περιμένει έξω από τα θρανία. Με ήθος, υπευθυνότητα και αγάπη για τους μαθητές, κατάφερνε να είναι κοντά μας όσο κανείς άλλος, χωρίς να χάνει στιγμή τη σοβαρότητα και την αυστηρότητά του όταν χρειαζόταν.

Η φυσική δεν ήταν ποτέ μόνο φυσική. Ήταν τρόπος να δεις την τάξη, τον κόσμο, ακόμα και τους ανθρώπους γύρω σου. Μας δίδαξε να αγαπάμε τη γνώση, να μην φοβόμαστε τα λάθη μας, και να γελάμε μαζί τους. Και αλήθεια, ποιος θα ξεχάσει ότι ο καθηγητής μας ήταν, εκτός από δάσκαλος και φωτεινή προσωπικότητα, και… κούκλος; Το γέλιο μας, η αθωότητα εκείνων των χρόνων, οι μικρές νίκες στις εξετάσεις, όλα ήταν δεμένα με την παρουσία του.

Τώρα, χρόνια μετά, όταν κλείνω τα μάτια και επιστρέφω στην τάξη, νιώθω τη μυρωδιά της κιμωλίας, τον ήχο του κουδουνιού, τη φωνή του να γεμίζει την αίθουσα με φως και νόημα. Και καταλαβαίνω ότι δεν ήταν μόνο η φυσική που μας δίδαξε. Ήταν η ζωή, το ήθος, η περιέργεια, η πίστη στην αξία της γνώσης και της αγνής προσπάθειας.

Ευχαριστούμε κύριε καθηγητά, γιατί τελικά οι γνώσεις σας και η αδιάκοπη προσπάθειά σας θέλω να ξέρετε ότι έπιασαν τόπο. Δημιούργησαν ανθρώπους που όχι μόνο μαθαίνουν, αλλά και προσφέρουν στην κοινωνία. Δηλώνω ευγνώμων για κάθε στιγμή, για κάθε νόμο που έγινε φως και για κάθε χαμόγελο που άφησε ανεξίτηλο σημάδι στην καρδιά μας. Στα θρανία που μας διδάξατε, μάθαμε κάτι περισσότερο από φυσική: μάθαμε να ζούμε.