Συνέντευξη στον Γιάννη Ζυγούλη

Ο Νίκος Νικηταρίδης είναι ένας ευπατρίδης της λογοτεχνίας. Και ταυτόχρονα ένας ακούραστος εργάτης! Εργάζεται αθόρυβα και αποφεύγει τα φώτα της δημοσιότητας αλλά το έργο του είναι εντυπωσιακό!

Κύριε Νικηταρίδη σας παρακαλώ να συστηθείτε μόνος σας στο αναγνωστικό κοινό. Πείτε μου δυο λόγια για τη λογοτεχνική σας διαδρομή και τα λογοτεχνικά είδη που υπηρετείτε.

Πέρα από τη μακροχρόνια ενασχόληση μου με την ποίηση, το διήγημα και το χρονογράφημα, περιγράφω τον εαυτό μου ως ιστοριοδίφη και ειδικότερα ως ιστορικό ερευνητή του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού, στην υπηρεσία του οποίου είμαι ταγμένος εδώ και τέσσερεις δεκαετίες. Βιβλία και άρθρα μου άπτονται της 1,5 αιώνα πορείας του Αιγυπτιώτη Έλληνα στη φιλόξενη αιγυπτιακή γη και της σημαντικής προσφοράς του τόσο στην Ελλάδα, όσο και στη Νειλοχώρα. Μα και τα περισσότερα ποιήματα και διηγήματα μου, πάλι στην μητέρα Αίγυπτο αναφέρονται ή από αυτή εμπνέονται.

Πόσα βιβλία έχετε εκδώσει; Σε πόσα χρόνια;

Σε μια πορεία 40 ετών έχω εκδώσει 47 βιβλία, ενώ τα άρθρα μου ξεπερνούν τα 4.000 σε αιγυπτιώτικα και μη έντυπα σε Ελλάδα, Αίγυπτο και Αυστραλία.

Θα ήθελα να σταθούμε στο «Ιστορία των Ελλήνων της Αιγύπτου» το οποίο νομίζω ότι είναι έργο ζωής. Πείτε μου, τι περιέχει αυτό το έργο;

Ασχολούμενος εδώ και 40 χρόνια με τα αιγυπτιώτικα – σωματειακά, συλλεκτικά και συγγραφικά – είχα ένα μεγάλο όνειρο : Τη συγγραφή της συνολικής και ολοκληρωμένης Ιστορίας του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού, αφού τα έργα των Πολίτη (1928) και Γιαλουράκη (1967) και παλαιά ήταν και ελλιπή. Μια συγγραφή που θα προσέδιδε την πρέπουσα αξία και αίγλη στην επί 1,5 αιώνα σπουδαία και εν πολλοίς μοναδική διαδρομή των Ελλήνων στην Αίγυπτο. Και ο Θεός με ευλόγησε με την εύνοια του και μου επέτρεψε να είμαι υγιής και διαυγής ώστε να συγγράψω και με τη στήριξη του Απόστολου Δοξιάδη να εκδώσω το Μεγάλο αυτό Έργο-Παρακαταθήκη για τις επερχόμενες γενιές Αιγυπτιωτών, Αποδήμων και Ελλήνων εν γένει. Σκληρή δουλειά, εκατοντάδες ώρες, ξενύχτια, έρευνες, χρήματα, μόχθος, επιμονή και υπομονή χρειάστηκαν για την ολοκλήρωση του, έτσι ώστε να παραδοθεί μέσα σε 6 τόμους, 420.000 λέξεις, 2.200 σελίδες και 2.300 φωτογραφίες, ένα έργο ζωής, όπου η ιστορία συναντά την ελπίδα για το αιγυπτιώτικο αύριο.

Πόσα χρόνια προετοιμάζατε αυτό το έργο;

Όπως προανέφερα η συλλογή στοιχείων αρχίζει από το 1987, ενώ η συγγραφή καθαυτή κράτησε κάπου 20 χρόνια.

Ποιο είναι το κίνητρο, τι σας δίνει έμπνευση για να γράψετε τόσα βιβλία για τον ελληνισμό της Αιγύπτου;

Η βαθιά αγάπη μου για τους συμπατριώτες μου Αιγυπτιώτες, για τον αιγυπτιακό λαό, για την αρχαία και νεότερη αιγυπτιακή ιστορία και για την ιστορία σε όλες της τις εκφάνσεις εν γένει. Από μικρός άκουγα από την ευρύτατη αιγυπτιώτικη οικογένεια μου μόνο όμορφα πράγματα για τη ζωή τους στη Χώρα των Πυραμίδων. Έτσι αγάπησα την αιγυπτιώτικη ζωή. Κάπου στο γυμνάσιο διάβασα το βιβλίο ¨Αρχαία Απογεύματα¨ του Norman Mailer. Κι έτσι αγάπησα την αρχαία Αίγυπτο. Αν προσθέσετε σ΄ αυτά και την έμφυτη αγάπη μου για οτιδήποτε παλαιό, τότε έχετε εκείνο το εσωτερικό μείγμα που με οδήγησε να ασχοληθώ με τη συγγραφή τόσων βιβλίων για τον Ελληνισμό της Αιγύπτου.

Πόσες ώρες εργάζεστε καθημερινά είτε ως ερευνητής, είτε ως συγγραφέας;

Όσο μπορώ να ανατρέξω πίσω στο χρόνο, θυμάμαι τον εαυτό μου να σκέφτεται συνεχώς τι θα ψάξω, τι θα ανακαλύψω και τι θα γράψω σήμερα. Όταν εργαζόμουν όλα τα απογεύματα μέχρι αργά το βράδυ και κατόπιν όλη την ημέρα συν τα σαββατοκύριακα ασχολούμαι με τον Αιγυπτιωτισμό και πάντα θα με δείτε κάτι να γράφω. Εξάλλου, όπως γνωρίζετε, εδώ και πολλά χρόνια, κάθε Παρασκευή δημοσιεύω ένα σχετικό άρθρο.

Εκτός από την εξάτομη Ιστορία, ποιο άλλο βιβλίο σας θέλετε να ξεχωρίσετε; Για ποιο λόγο;

Όπως αντιλαμβάνεστε, ως συγγραφέας κι εσείς, όλα τα χάρτινα παιδιά μου τα αγαπώ το ίδιο και είναι αυτά που καλύπτουν πραγματικά όλες τις πτυχές της αιγυπτιώτικης ιστορίας : Κοινότητες, Σχολεία, Σωματεία, Εκκλησίες, Κοινωνική Ζωή, Κινηματογράφος, Ξενοδοχεία, Επιχειρήσεις, κ.ο.κ. Αν έπρεπε να μιλήσω όμως για ένα, θα επέλεγα το ¨Εισαγωγή στην Ιστορία του Ελληνικού Τεκτονισμού στην Αίγυπτο¨, όχι μόνο για το ¨δύσκολο¨ θέμα του, αλλά κυρίως διότι όλες οι πηγές του ήταν πρωτογενείς. Και η έρευνα που απαιτήθηκε ήταν πραγματικά τεράστια. Αγαπώ όμως όπως σας είπα όλα μου τα βιβλία, γιατί ότι περιέχουν, δεν θα τα βρείτε έτσι συγκεντρωμένα πουθενά αλλού.

Εκτός από το κομμάτι που σας ενδιαφέρει συγγραφικά, διαβάζετε Ιστορία; Ποια εποχή σας ελκύει περισσότερο;

Αν η συγγραφή είναι η σύζυγος μου, τότε σίγουρα η ιστορία είναι η ερωμένη μου. Από μικρός διάβαζα ότι ιστορικό τεκμήριο έπεφτε στα χέρια μου, ενώ με τα χρόνια επικεντρώθηκα στη αρχαία κυρίως, μα και στη νεότερη ιστορία της Αιγύπτου. Έχει τέτοια μακραίωνη και σημαντική ιστορία σαν της Ελλάδας, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σημασία για όλη την περιοχή τόσο της Μεσογείου, όσο και της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής γενικότερα.

Ποια είναι η συνταγή για ένα καλό βιβλίο;

Για ένα καλό ιστορικό βιβλίο η συνταγή είναι η βαθιά έρευνα. Και είναι αυτή που θα σε οδηγήσει στην αντικειμενικότητα, χωρίς την οποία η ιστορία μετατρέπεται είτε σε μύθο, είτε σε κουτσομπολιό.

Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα στη συγγραφική σας πορεία;

Το επόμενο βήμα μου έχει ολοκληρωθεί και αναζητά χορηγό. Πρόκειται για την 4τομη ¨Ιστορία του Ελληνικού Θεάτρου στην Αίγυπτο¨, πάλι ένα έργο που βασίζεται εν πολλοίς σε πρωτογενείς πηγές από το εκτεταμένο Αιγυπτιώτικο Αρχείο μου, το μεγαλύτερο, θα έλεγα, σχετικό ιδιωτικό αρχείο στην Ελλάδα. Και πραγματικά σεμνύνομαι γι΄ αυτό. Ελπίζω συν Θεώ να κυκλοφορήσει σύντομα και αυτό το πόνημα μου, όχι για τη δική μου προβολή, αλλά προς δόξα του πολυαγαπημένου μου Αιγυπτιώτη Ελληνισμού.

Κύριε Νικηταρίδη, ευχαριστώ θερμά!

Ο Νίκος Νικηταρίδης είναι, μα κυρίως νιώθει Αιγυπτιώτης.  Παρόλο που είναι ο μόνος από την οικογένεια του που γεννήθηκε στην Ελλάδα, εν τούτοις φέρει στην ψυχή του τις μνήμες της ζωής όλων εκείνων των δικών του ανθρώπων που έζησαν στη Νειλοχώρα. Παράλληλα, ως παιδί καλλιτεχνών γονιών, με ρίζες από τη Χάλκη, τη Σύμη, την Κύπρο, την Κρήτη και την Αμοργό,  που ασχολήθηκαν επί χρόνια με το ερασιτεχνικό θέατρο –  και όχι μόνο –  σε Αλεξάνδρεια και Σουέζ, κληρονόμησε αυτή του την κλίση στα Γράμματα.

Έχει στο ενεργητικό του 47 βιβλία, συλλογές ποιημάτων και διηγημάτων,  επιμέλειες εκδόσεων, πάνω από 4.000 δημοσιεύματα κάθε είδους σε αιγυπτιώτικα και μη περιοδικά κι εφημερίδες σε Ελλάδα, Αίγυπτο και Αυστραλία, καθώς και αρκετές  μελέτες και διαλέξεις γύρω απ΄ την ιστορία των Ελλήνων της Αιγύπτου. Μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, έχει αποσπάσει δύο πρώτα ποιητικά βραβεία και μία τιμητική διάκριση διηγήματος στην ελληνική Νότια Αφρική, μία ποιητική τιμητική διάκριση σε διεθνή λογοτεχνικό διαγωνισμό της ελληνικής Αργεντινής, ένα τρίτο βραβείο διηγήματος σε σχετικό πανελλαδικό διαγωνισμό, καθώς και τον Έπαινο Βραβείου Β. Μοσκόβη για το πόνημα του ¨Οι Δωδεκανήσιοι στην Αίγυπτο¨, ενώ έχει ανθολογηθεί στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας ¨Χάρη Πάτση¨.

Εκτός από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και αρκετούς αιγυπτιώτικους φορείς που τον τίμησαν, η μέγιστη διάκριση του ήρθε από την Ακαδημία Αθηνών, η οποία τον τίμησε ¨για το συνολικό του έργο στη μελέτη της Ιστορίας του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού, στην προαγωγή της οποίας τα μέγιστα συνέβαλε¨.

Ο Νίκος Νικηταρίδης είναι απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Δημοσίας Διοίκησης της Νομικής Σχολής Αθηνών, ζει μόνιμα στην Αθήνα και εργαζόταν στον Ο.Τ.Ε.

Ο Γιάννης Ζυγούλης γεννήθηκε στη Στυλίδα Φθιώτιδος και τα τελευταία χρόνια ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Έχει εργαστεί ως ρεπόρτερ στις εφημερίδες Καθημερινή και Νέα Μεσημβρινή, στο περιοδικό ΕΝΑ και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Σκάι και Flash.Επίσης διετέλεσε επί σειρά ετών αρχισυντάκτης ύλης στην εφημερίδα Ημερησία. Είναι μέλος του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.